گوگل آنالیتیکس کاربردهای مهم بسیاری دارد؛ از گزارش‌گیری روزانه ما از فعالیت‌های بازاریابیمان گرفته تا برنامه‌هایمان برای سرمایه‌گذاری در کانال‌های مختلف. بنابراین همه ما – افرادی که در فضای بازاریابی دیجیتال فعالیت می‌کنیم – باید شیوه کار با داده‌های گوگل آنالینیکس را بدانیم. در این مقاله تپلیغ آکادمی، تصمیم گرفتیم تا معنی Session در گوگل آنالیتیکس و نحوه شمارش آن را تحلیل و بررسی کنیم. چرا بررسی معنی Session در آنالیتیکس؟ چون این پارامتر به‌طرز اعجاب‌انگیزی به‌دردبخور است؛ حتی مواردی که انتظارش را ندارید؛ مثلا تأثیرش بر زمان سپری‌شده در صفحه (Time on page).

Session در گوگل آنالیتیکس

بی‌تو هرگز!

همان‌طور که پیش‌تر نوشتیم، ما هرروز از داده‌های گوگل آنالیتیکس در گزارش‌گیری‌هایمان استفاده می‌کنیم و بدون این سرویس، وضعیت گنگی خواهیم داشت. چطور می‌توانیم بدون دیدن آمار و نتایج فعالیت در کانال‌های مختلف بازاریابی، تصمیم به سرمایه‌گذاری روی شیوه‌های مختلف بازاریابی بگیریم؟ جواب مشخص است؛ کارمان خیلی سخت‌تر می‌شود.

اکنون که اهمیت این ابزار و کار با آن را یادآوری کردیم، بهتر درک می‌کنید که چرا باید نحوه استفاده از گوگل آنالیتیکس و امکاناتش را بدانیم. وقتی گوگل آنالیتیکس را به وب‌سایت خود اضافه می‌کنید، شما کدی را در هر صفحه از سایت قرار داده‌اید و این یعنی هر وقت کسی آن صفحه را باز کند، یک نمایش (View) شمرده خواهد شد؛ پس وقتی یک کاربر در صفحات وب‌سایت شما چرخ می‌زند، برای هرکدام از آن صفحات یک واحد به تعداد نمایش‌ها اضافه می‌شود.

Session در گوگل آنالیتیکس

در تصویری که می‌بینید، سه رخداد وجود دارد: هر نمایش با حرف P، هر ایونت با حرف E و هر خرید با حرف T نشانه‌گذاری شده است.

آنالیتیکس وظیفه دارد تا همه داده‌هایی که از آن خواسته‌اید – شامل نمایش‌ها، ایونت‌ها و خرید‌ها – را جمع‌آوری کند و آن‌ها را در قالب ملموسی به‌نام Session در گوگل آنالیتیکس به شما نمایش دهد که من همه آن‌ها را با کشیدن خطی مشکی‌رنگ، طبقه‌بندی کردم و اگر از یک کاربر، چندین Session ایجاد کرده باشد، من آن کاربر را با کشیدن خطی صورتی‌رنگ از بقیه متمایز می‌کنم. دردسری که اینجا وجود دارد این است که حالا، چگونه این‌ها را طبقه‌بندی کنیم؟ این هشت رخداد می‌توانند همه باهم، یک Session طولانی تلقی شود، می‌تواند هشت Session کوتاه در نظر گرفته شود یا هر جور دیگری (بین این دو حالت).

در این مطلب، درباره تفاوت بین انواع روش‌هایی که Session در گوگل ‌آنالیتیکس تقسیم‌بندی می‌شود می‌نویسیم.

Session در گوگل آنالیتیکس

بیاید ابتدا با یک مثال در دنیای غیر دیجیتال موضوع را مطرح کنیم. فرض کنید وارد یک سوپرمارکت می‌شوید، ابتدا قدم در محوطه جلوی در می‌گذارید؛ سپس وارد راهرو نوشابه‌ها می‌شوید و درنهایت نزد صندوق‌دار می‌روید؛ این یک Session طولانی است. در چنین مثالی که در دنیایی غیر دیجیتال مطرح می‌شود، تشخیص و طبقه‌بندی Session ها و اندازه آن‌ها، کار چندان دشواری نیست؛ درواقع هیچ‌چیز عجیب و مبهمی وجود ندارد؛ اما در مورد یک وب‌سایت، وقتی شما به کاربرانی سروکار دارید که کامپیوتر خود را روی صفحه وب‌سایت شما روشن می‌گذارند و به تعطیلات می‌روند! در چنین شرایطی، طبقه‌بندی Session در گوگل آنالیتیکس کار ساده‌ای نیست؛ چون شما اصلا نمی‌دانید که کاربران شما دقیقا چه‌کار می‌کنند؟

بنابراین یک الگو ساده در بررسی رفتار کاربران وب‌سایت وجود دارد:

Session در گوگل آنالیتیکس

خب اینجا ما یک Session طولانی داریم که مبدأ آن گوگل است (ارگانیک). پس ابهام کجاست؟ چه چیزی ممکن است سبب شود تا تفسیر غلطی از این Session در گوگل آنالیتیکس داشته باشیم؟

چه چیزهایی طبقه‌بندی Session در گوگل آنالیتیکس را تغییر می‌دهند؟

منطقه زمانی

اولین و البته آزاردهنده‌ترین عامل، منطقه زمانی ایست که روی گوگل آنالیتیکس خود تنظیم کرده‌اید که البته این مورد برای برخی سایت‌ها، اهمیت چندانی ندارد. نیمه‌شب (ساعت ۰۰:۰۰)، می‌تواند یک Session را دو قسمت کند؛ حالا تصور کنید که ما آدم‌هایی هستیم که کلا شب‌ها سراغ وب‌سایت‌ها می‌رویم. اصلا دوست داریم ساعت ۱۲ شب خرید کنیم! حق نداریم؟

ازآنجایی‌که گوگل آنالیتیکس نمی‌تواند برای یک Session، دو تاریخ در نظر بگیرد، Session طولانی این دسته از کاربران را به ۲ قسمت تبدیل می‌کند؛ قسمت اول: Session کوتاهی که از گوگل آمده و به صفحه «الف» ختم شده است و قسمت دوم: Session کوتاه دیگری که از نقطه پایانی Session قبلی یعنی صفحه «الف» شروع و به صفحه دیگری (مثلا صفحه «ب») ختم می‌شود؛ بنابراین، این یک «ارجاع به خود» یا Self-Referral به‌حساب می‌آید، مگر اینکه در تنظیمات این مورد رو استثناء قرار داده باشید.

زنگ تفریح نیم‌ساعته

بله! اتفاق رایجی است که هنگام کار وقتی هنوز کارمان در یک وب‌سایت تمام نشده، از جای خود بلند شویم و برای صرف یک میان وعده یا نوشیدن یک فنجان چای، میز خود را ترک کنیم، اما این کار، یک رفتار همیشگی نیست! ممکن است واقعا نیم ساعت، بدون هیچ تکانی به صفحه ثابتی در نمایشگر کامپیوتر خود زُل بزنیم. قاعدتا شما ترجیح می‌دهد که در طبقه‌بندی Session در گوگل آنالیتیکس، چنین موردی به‌عنوان یک Session طولانی برایتان حساب شود، اما ازنظر گوگل، هیچ آدمی نیم ساعت به یک سایت خیره نمی‌شود؛ او حتما دارد چای دم می‌کند! پس اگر شما به مدت ۳۰ دقیقه هیچ صفحه را عوض نکنید یا کار خاصی انجام ندهید و بعد از ۳۰ دقیقه، فعالیتی بکنید، گوگل به‌جای یک Session طولانی، ۲ تا Session کوتاه می‌شمرد؛ اولی: صفحه «دسته‌بندی‌ها» که صفحه فرود بوده است و از گوگل سرچشمه گرفته است و دومی: از صفحه فرود به صفحه فرود!

بله! درست متوجه شده‌اید: «از صفحه فرود به صفحه فرود!» یعنی یک «ارجاع به خود» دیگر؛ البته این بازه زمانی ۳۰ دقیقه‌ای، در تنظیماتتان قابل‌تغییر است.

Session در گوگل آنالیتیکس

رفتن و بازگشتن

مشکل دیگری که در این مورد وجود دارد، وقتی رخ می‌دهد که شما به‌عنوان یک کاربر، می‌روید و بازمی‌گردید. طبیعی است که وقتی از طریق گوگل وارد یک سایت می‌شوید و بعد از یک گشت‌‌و‌گذار از آن خارج شده، به سایتی دیگر می‌روید و دوباره به آن سایت اول برمی‌گردید، توقع دارید که دو Session مجزا حساب شود؛ حال تصور کنید که در یک وب‌سایت با قابلیت خرید اینترنتی، ابتدا وارد سایت می‌شوید و Session شما شروع می‌شود؛ سپس به یک صفحه پرداخت خارجی (خارج از سایت) می‌روید، در این مورد هم باید Session اول شما تمام شود و بعد از بازگشت به وب‌سایت مبدأ (که از آن خرید کردید)، Session دوم شروع شود؛ اما اگر خودتان آن درگاه بانکی را از لیست ارجاعات (Referral list) استثناء نکرده باشید، در طبقه‌بندی Session در گوگل آنالیتیکس سایت، برای این فرایند فقط یک Session شمرده می‌شود.

بازگشت Session های مستقیم

اگر از طریق گوگل به صفحه «دسته‌بندی‌ها» واردشده باشید و آن صفحه را نشانه‌گذاری (Bookmark) کرده باشید، یا آدرس سایت را حفظ کرده و دفعه بعدی – پس از گذشت چند روز – به‌طور مستقیم با نوشتن آدرس سایت در مرورگر خود وارد آن وب‌سایت شده باشید، توقع دارید که این رفتار دو Session متفاوت شمرده ‌شود؛ اما اتفاقی درواقع گوگل هر دو ورودی را از طرف خودش می‌داند که برای اصلاح این موضوع، می‌توانید در بخش تنظیمات، این مدت‌زمان را تغییر دهد.

Session در گوگل آنالیتیکس

سه سناریو که نشان می‌دهد موضوعی که پیش‌تر ذکر کردیم، چه تأثیری بر «مدت‌زمان سپری‌شده در سایت» شما می‌گذارد. به خاطر داشته باشید که گوگل آنالیتیکس درواقع اطلاعات زیادی ندارد. فقط می‌داند که شما در کدام صفحه فرود آمده‌اید (اولین صفحه‌ای که واردش شدید) که برای آن یک «نمایش صفحه» یا Page view می‌شمرد و دیگر «تقریبا هیچ»!

اگر شما فقط از یک صفحه بازدید کرده باشید، گوگل شما را یک Bounce می‌شمرد؛ چه ۱۰ ثانیه روی آن صفحه بوده باشید و چه همه عمر خود را صرف تماشای آن صفحه کرده باشید. موضوع وقتی جالب‌تر می‌شود که می‌فهمیم که ازآنجایی‌که گوگل جز یک بازدید از صفحه، اطلاعات دیگری ندارد، یک Bounce را جزو «زمان سپری‌شده در سایت» حساب نمی‌کند؛ پس اگر همه عمرتان را هم به یک صفحه از وب‌سایت زل بزنید، درواقع عمر خود را تلف کرده‌اید؛ چون گوگل حتی به‌قدر اضافه کردن یک ثانیه به Time on page سایت هم برای کارتان ارزش قائل نمی‌شود.

Session در گوگل آنالیتیکس

در سناریو اول (جدول بالا)، من وارد یک صفحه شدم (پس یک واحد به Page view اضافه شد)، ۱۰ ثانیه بعد، فعالیتی کردم که ناگهان اتفاقی در صفحه افتاد (مثلا باز شدن یک فرم) که ۱۰ ثانیه دیگر هم به مطالعه آن پرداختم و در ثانیه بیستم، روی صفحه بعدی همان سایت کلیک کردم. در این مثال، همه‌چیز همان‌طور که انتظارش را داریم پیش می‌رود. ازآنجایی‌که صفحه دیگری در سایت وجود دارد، گوگل آنالیتیکس می‌داند که من ۲۰ ثانیه در صفحه اول بوده‌ام؛ چون پس از آن ۲۰ ثانیه کلیک کرده‌ام.

سناریو دوم هم شبیه به سناریو اول است: ابتدا وارد یک صفحه می‌شوم (اضافه شدن یک بازدید از صفحه)؛ سپس کاری کردم که در ثانیه دهم از حضورم در آن صفحه، یک پاپ‌-آپ (مثلا یک آگهی آزاردهنده) برایم باز شد و من پس از ۱۰ ثانیه مطالعه کردن آن آگهی، به‌کلی از وب‌سایت خارج شدم. در چنین موردی، دیگر گوگل آنالیتیکس مثل سناریو اول عمل نمی‌کند؛ چون در این سناریو، کلیک دوم و صفحه‌ دومی وجود ندارد. گوگل در این شرایط فقط همان ۱۰ ثانیه‌ای را که قبل از نمایش پاپ-آپ در صفحه بودم به‌عنوان «مدت زمان Session» حساب می‌کند.

در سناریو سوم وارد سایت شدم و ۲۰ ثانیه در صفحه بودم ولی مسبب اتفاق افتادن هیچ رخداد از پیش تعیین‌شده‌ای مانند باز شدن یک پاپ-آپ برایم رخ نداد و سایت را بستم. در چنین شرایطی، همان‌طور که پیش‌تر مطرح کرده بودیم، مدت زمانی که گوگل به‌عنوان زمان سپری‌شده در سایت در نظر می‌گیرد -۰- ثانیه است.

قضیه وقتی جالب‌تر می‌شود که تصمیم به محاسبه «میانگین زمان صرف شده» روی این صفحه می‌گیرم. احتمالا در ابتدا امیدوارید که این مقدار، ۲۰ ثانیه محاسبه شده باشد؛ چراکه فکر می‌کنید این عدد، همان مقداری است که ما روی آن صفحه زمان صرف کرده‌ایم. اما با نگاهی مجدد به قوانین گوگل آنالیتیکس درباره نحوه محاسبه «مقدار زمان سپری‌شده در هر صفحه»، درمی‌یابید که این میانگین در این مثال، تنها ۱۰ ثانیه محاسبه خواهد شد؛ یک «۲۰ ثانیه»، یک «۱۰ ثانیه» و یک «۰ ثانیه» که مجموعش می‌شود ۳۰ ثانیه و این عدد هم تقسیم بر تعداد Session های موجود که در این مورد «۳ تا» است می‌شود: ۱۰ ثانیه.

Session در گوگل آنالیتیکس

در انتهای این مقاله، باید یک نکته را گوشزد کنیم: بهتر است که «مدت زمانه سپری‌شده در وب‌سایت» را به‌تنهایی به‌عنوان شاخصی برای ارزیابی و گزارش دهی پیرامون وضعیت سایت، استفاده نکنید. طبقه‌بندی Session در گوگل آنالینیکس همیشه چالش‌هایی را در بر دارد که ارزیابی و قضاوت در مورد یک وب‌سایت را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

حمیدرضا فریعقوبی

حمیدرضا فریعقوبی

حمیدرضا کانتنت‌مارکتر جوانی‌ست که در حوزه‌ تبلیغات موبایلی فعالیت می‌کند. او همچنین به‌صورت حرفه‌ای به تولید پادکست در زمنیه‌ی بازاریابی دیجیتال می‌پردازد.

پاسخ دهید